Indie 101 - Pavement

Weinig bands zijn eigenlijk zo synoniem met het 'indie rock' genre als Pavement. De band is gewoon zo typisch indie, met hun slacker imago, bijna muffe en saai uiterlijk en dat echte California college hipster gevoel. Door hun niet zeer imponerende uiterlijk (en ook niet echt overdonderend nieuw soort type muziek) zou je bijna vergeten waarom ze zo geliefd en bekend zijn in de underground scene.

Veel indie bands hebben allemaal een soort van 'gimmick': een idee waarmee ze zich veronderscheiden met andere bands. Zo heeft bijvoorbeeld The National een zanger met heel diepe, lage stem en the Japandroids dat ''lol trappen met maten'' gevoel. Pavement klinkt wat dat betreft op het eerste gezicht een beetje vanille en hun eerste album, klassieker Slanted & Enchanted, klinkt bijna als een tribute aan hun invloeden, van Sonic Youth tot the Fall.

Pavement's 'gimmick' is eigenlijk iets heel ouderwets: ze hebben talent. Muzikaal talent, te gebruiken om liedjes mee te schrijven en vooral Stephen Malkmus, de frontman en eerste gitarist, is een ondergronds icoon voor de jaren 90. Het is best interessant dat hij in zijn teksten soms geroemd wordt om zijn literaire diepgang, terwijl hij vaak weinig begrepen word, want zijn lyrics zijn, bij gebrek aan een beter woord, vaag.

Malkmus' teksten bestaan vooral om de melodie te versterken, wat eigenlijk zijn echt (meteen aantoonbare) talent is. Dit betekent veel rijm, soms met woorden die niet lijken te passen. Het is te beschrijven als geniaal gebruik van een rijmwoordenboek. Ze klinken dus als een klok, vaak met humor: 'Nun is to church as the parrot is to perch' van de b-side Harness Your Hopes; héél soms herkenbaar: 'You can never quarantine the past', 'The world's collide, but all that we want is a shady lane', of 'Echelon your dreams and they'll come true, type slowly'. Ook bij deze zinnen kun je al een beetje opmerken dat Malkmus houdt van woorden; de man heeft dan ook een universitair diploma geschiedenis op zak.

Maar eigenlijk ging het dus vooral om de melodieën. Want ze hadden een sterke gave om goed klinkende, originele melodieën te verschrijven en die te versterken. Om een vergelijking te geven; the Beatles zijn een vergelijking. Die originele melodieën versterkte ze op subtiele manieren en dus levert geconcentreerd luisteren met enige muziekkennis meer plezier op bij Pavement (ook al is het niet een vereiste). Zonder al te technisch te worden, het ging hier vooral om het samenspel van Malkmus en tweede gitarist Scott Kannberg, waarbij meestal twee heel anders klinkende gitaren precies op de juiste plekken samenvallen. Dat klinkt lastig en dat is het ook wel.

Dan was er nog hun losheid: ze konden heel goed strak spelen (zo klinkt het ook op de plaat, meestal), maar live lieten ze dat los, zo hielden ze zich dus niet altijd precies aan het ritme om dat amateuristische garageband gevoel te krijgen. Het was dus meer een soort muzikale trein die ieder moment van de rails kon afvliegen. Ook Malkmus' gevoel voor humor: om bijvoorbeeld lyrics steeds in te wisselen en af en toe bedoeld vals gezang, en ingehuurde multifunctionele mafkees Bob Nostanovich die meerdere instrumentale rollen overneemt en af en toe wat meligs schreeuwde voegde toe aan dit geweldige treinwrak gevoel. Het past eigenlijk precies bij hun luie slacker imago. Latere albums lieten dit steeds meer los, maar zijn dan weer minder populair bij fans.

Ik heb ze pas geleden nog voor het eerst live mogen meemaken voor de (waarschijnlijk eenmalige) reünietour. Tegenwoordig spelen ze wat strakker, maar aan meligheid geen gebrek en Malkmus is nog altijd zichzelf. Ook is hij nogal een showman op het podium, met klassiekers zoals achter op het hoofd spelen of ook leuk: de gitaar om zijn schouder slingeren om bij terugkomst weer verder te gaan.

Tot tegen het eind van de band aan mocht Kannberg, bijnaam Spiral Stairs, ook nog meestal twee liedjes bijdragen aan de albums. Ze waren wat conventioneler qua structuur dan Malkmus, maar zeer aardig en meestal een leuke afwisseling.

Van hun eerste 'indie boy wonder' lo-fi ruw melodisch meesterwerk Slanted & Enchanted, tot classic altrock epos Crooked Rain, Crooked Rain (deze had bijna, bijna commercieel potentieel); naar het eclectische, verworpen maar nu fanfavoriet Wowee Zowee, tot de strakkere versie van hun nu melodisch gehoonde kwaliteiten met een oud bluesrock gevoel; naar het cleane, zeer melodische spacerock van Terror Twilight, wat bijna op een Malkmus solo album leek. Daartussen zitten nog een aantal belangrijke EP's, vooral ook voordat ze met een album uitkwamen hadden ze al veel ervaring met verscheidene melodisch, doch soms lawaaiige korte platen. B-sides waren ook lang niet altijd wegwerpartikelen en de zeer luxe reissues van al hun albums zijn toch wel een teken van goede behandeling voor de fans. Ook is er onlangs nog de 'greatest hits' Quarantine the Past verschenen, wat een mooi beginpunt voor iemand die nog vrij onbekend is met hun muziek en een leuke afspeellijst voor ieder ander. Hun verhaal van opnemen is eigenlijk interessant genoeg voor een uitgebreid artikel op zich, vandaar dat ik ze ook hier weer graag the Beatles van de indie rock noem.

In de sessies van het laatste album, vlotte het al niet meer echt en tijdens een beruchte laatste show liet Malkmus zijn gevoelens weten door een set handboeien aan de microfoon te hangen. Dit was de laatste show voor hun reünie in 2010 en betekende het einde voor een van de meest geliefde en invloedrijke indie rock bands ooit.

Kijk op de site van Freerecordshop voor een overzicht van Pavement cd's, en natuurlijk kun je ze daar bestellen ook.